گاهی ما انسانها در اثر عصبانیت یا فشار زیاد «جوش میآوریم» و اصطلاحاً «آمپر میچسبانیم». اما اگر بخواهیم این شرایط را برای خودرو تصور کنیم، ماجرا کاملاً متفاوت است؛ زیرا جوش آوردن خودرو نتیجه احساسات نیست، بلکه به دلیل افزایش بیشازحد دمای موتور و اختلال در عملکرد سیستم خنککننده خودرو اتفاق میافتد.
احتمالاً در روزهای گرم سال، خودروهایی را دیدهاید که کنار جاده متوقف شدهاند و راننده با باز کردن کاپوت، نگران بخار خارجشده از موتور است. یکی از اشتباهات رایج در این شرایط، ریختن ناگهانی آب سرد روی موتور داغ است؛ کاری که میتواند باعث آسیب جدی به قطعات موتور شود.
در چنین شرایطی، حفظ آرامش و انجام اقدامات صحیح اهمیت زیادی دارد. در ادامه این مطلب، مهمترین دلایل جوش آوردن موتور خودرو، اشتباهات رایج و روشهای جلوگیری از این مشکل را بررسی میکنیم.
علتهای اصلی جوش آوردن موتور خودرو
بهطور ساده، زمانی که دمای موتور بیش از حد افزایش پیدا کند و سیستم خنککننده خودرو نتواند گرمای تولیدشده را بهدرستی دفع کند، خودرو دچار جوش آوردن موتور میشود. مهمترین دلایل این مشکل عبارتاند از:
خرابی یا گرفتگی رادیاتور
رادیاتور خودرو یکی از مهمترین اجزای سیستم خنککننده است که وظیفه انتقال گرمای مایع داغ موتور به محیط را بر عهده دارد. تجمع رسوب، گرفتگی یا وجود آلودگی داخل رادیاتور باعث اختلال در گردش آب شده و میتواند دمای موتور را بهسرعت افزایش دهد.
کاهش مداوم آب رادیاتور یا مشاهده آثار زنگزدگی از نشانههای خرابی آن است. اضافه کردن آب فقط یک راهحل موقت بوده و در صورت خرابی، سرویس یا تعویض رادیاتور خودرو با نمونه استاندارد ضروری است.
خراب بودن فن رادیاتور یا فیوز آن
در صورت خرابی فن رادیاتور، جریان هوای کافی از روی رادیاتور عبور نمیکند و دمای موتور افزایش پیدا میکند. عملکرد صحیح فن برای کنترل دمای موتور، بهخصوص در ترافیک و توقفهای طولانی، اهمیت زیادی دارد.
خرابی یا گیر کردن ترموستات
ترموستات خودرو وظیفه تنظیم جریان مایع خنککننده بین موتور و رادیاتور را دارد. اگر این قطعه در حالت بسته گیر کند، گردش مایع متوقف شده و دمای موتور در مدت کوتاهی بالا میرود.
تعویض به موقع ترموستات (هر 2-3 سال یکبار)، میتواند از آسیبهای جدی مانند خرابی واشر سرسیلندر جلوگیری کند.
کمبود یا بیکیفیت بودن مایع خنککننده (ضدیخ/آب رادیاتور)
استفاده از آب معمولی به جای ضدیخ و مایع خنککننده استاندارد میتواند باعث ایجاد رسوب و زنگزدگی در سیستم خنککننده شود. استفاده از مایع مناسب، عملکرد بهتر موتور و کاهش احتمال جوش آوردن را به همراه دارد.
خرابی واترپمپ (پمپ آب)
واتر پمپ خودرو وظیفه گردش مایع خنککننده در موتور را بر عهده دارد. در صورت خرابی این قطعه، مایع خنککننده بهدرستی جریان پیدا نمیکند و دمای موتور افزایش مییابد.
صدای غیرعادی از قسمت جلوی موتور یا نشتی آب زیر خودرو میتواند از نشانههای خرابی واتر پمپ باشد.
مشکل در روغن موتور
روغن موتور علاوه بر کاهش اصطکاک قطعات، در کنترل دمای موتور نیز نقش دارد. کمبود یا استفاده از روغن بیکیفیت باعث افزایش اصطکاک و تولید گرمای بیشتر میشود.
شرایط رانندگی
رانندگی طولانی در ترافیک سنگین، حرکت در مسیرهای شیبدار با دنده سنگین یا حمل بار زیاد، فشار بیشتری به موتور وارد میکند و احتمال جوش آوردن خودرو را افزایش میدهد.
کارهای اشتباه هنگام جوش آوردن خودرو
بسیاری از رانندگان هنگام جوش آوردن خودرو دچار استرس میشوند و واکنشهای عجولانهای نشان میدهند؛ در حالی که بعضی از این اقدامات میتوانند آسیب بیشتری به موتور وارد کنند. خاموش کردن ناگهانی موتور داغ، باعث توقف گردش مایع خنککننده و عملکرد فن میشود. این کار میتواند خطر آسیب به قطعات مهمی مانند واشر سرسیلندر و بلوک موتور را افزایش دهد. مایع داخل رادیاتور خودرو در دمای بالا و تحت فشار قرار دارد. باز کردن درب رادیاتور در این شرایط ممکن است باعث خروج ناگهانی بخار و مایع داغ و ایجاد سوختگی شود و ریختن آب سرد روی موتور داغ باعث شوک حرارتی میشود و احتمال آسیب به سرسیلندر و بلوک موتور را افزایش میدهد.
کارهای درست هنگام جوش آوردن موتور
در صورت جوش آوردن موتور خودرو، بهتر است مراحل زیر را انجام دهید:
در اولین فرصت خودرو را در محل امن متوقف کنید. اجازه دهید موتور در حالت مناسب خنک شود تا فن رادیاتور و واتر پمپ خودرو به کاهش دما کمک کنند. باز کردن کاپوت باعث گردش بهتر هوا میشود، اما باید مراقب بخار و گرمای خارجشده از موتور باشید. روشن کردن بخاری، بخشی از گرمای موتور را به کابین منتقل کرده و به کاهش دمای موتور کمک میکند. در صورت امکان، میتوان مقدار کمی آب روی بدنه رادیاتور خودرو ریخت تا روند خنک شدن آن سریعتر شود؛ اما نباید آب سرد روی خود موتور ریخته شود. بعد از خنک شدن کامل موتور، سطح مایع خنککننده یا مخزن انبساط را بررسی کنید و در صورت نیاز، نسبت به رفع مشکل اقدام کنید و اگر خودرو چند بار دچار جوش آوردن موتور شد، بهتر است برای بررسی دقیقتر، خودرو را به تعمیرکار یا امداد خودرو بسپارید.
راههای پیشگیری از جوش آوردن خودرو
برای جلوگیری از جوش آوردن خودرو و افزایش عمر سیستم خنککننده خودرو، رعایت چند نکته ساده اهمیت زیادی دارد: استفاده منظم از ضدیخ استاندارد و تعویض بهموقع آن، سرویس دورهای رادیاتور خودرو و بررسی شیلنگها برای جلوگیری از رسوب و گرفتگی، بررسی سلامت ترموستات خودرو و واتر پمپ خودرو، تعویض بهموقع روغن موتور و استفاده از روغن مناسب و جلوگیری از رانندگی طولانی با دنده سنگین، بهخصوص در هوای گرم و مسیرهای پرترافیک.
پرسشهای متداول
۱. چرا خودرو بیشتر در تابستان جوش میآورد؟
به دلیل دمای بالای محیط و فشار بیشتر روی سیستم خنککننده.
۲. آیا استفاده از آب معمولی به جای ضدیخ مشکلی ایجاد میکند؟
بله، آب معمولی باعث رسوب و زنگزدگی در رادیاتور میشود و راندمان خنککننده را کاهش میدهد.
۳. بهترین اقدام فوری هنگام جوش آوردن خودرو چیست؟
توقف ایمن، باز کردن کاپوت، روشن کردن بخاری و صبر برای خنک شدن موتور.
جمعبندی
جوش آوردن موتور خودرو تنها یک مشکل ساده نیست و در صورت بیتوجهی میتواند باعث آسیبهایی مانند خرابی واشر سرسیلندر، ترک خوردن بلوک موتور یا آسیب جدی به پیشرانه شود.
این مشکل معمولاً به دلیل ایراد در سیستم خنککننده خودرو یا استفاده از مایعات و قطعات نامناسب ایجاد میشود. با نگهداری صحیح و استفاده از قطعات استاندارد مانند رادیاتور خودرو، ترموستات خودرو، واتر پمپ خودرو، ضدیخ و روغن موتور میتوان از بروز آن جلوگیری کرد. همین حالا میتوانید از دستهبندی قطعات موتور خودرو و زیرسیستمهای آن بازدید کنید و قطعات موردنیاز خود را انتخاب کنید.
با استفاده از محتوای تخصصی بلاگ اتومکس، به عنوان مرجع تخصصی قطعات و خدمات خودرو، کاربران میتوانند شناخت بیشتری نسبت به عملکرد قطعات خودرو پیدا کرده و با انتخاب صحیح قطعات خودرو و رعایت اصول نگهداری، هزینههای تعمیرات را کاهش دهند.
مرجع : Digikala