مصرف سوخت خودروها؛ چرا اصلاح از کارخانه باید آغاز شود؟
وقتی یک خودرو از خط تولید خارج میشود، تأثیر آن فقط به کیفیت رانندگی یا هزینه مالک محدود نمیماند. این خودرو ممکن است سالها در جادهها و خیابانهای کشور تردد کند و در تمام این مدت، میزان مشخصی از انرژی را مصرف و آلایندگی تولید کند. به همین دلیل، تصمیماتی که در مرحله طراحی و تولید خودرو گرفته میشوند، میتوانند در بلندمدت بر مصرف سوخت کشور اثر قابل توجهی داشته باشند.
از همین منظر، کیفیت خودرو را نمیتوان فقط با مواردی مانند دوام قطعات، امکانات رفاهی، ظاهر یا ایمنی سنجید. بهرهوری انرژی و میزان مصرف سوخت نیز باید بخشی از معیارهای اصلی ارزیابی یک خودرو باشد.
در کشوری که بخش بزرگی از حملونقل آن همچنان وابسته به خودروهای بنزینی است، حتی کاهش اندک مصرف سوخت در هر خودرو میتواند در مقیاس میلیونها دستگاه، نتیجهای قابل توجه ایجاد کند. بنابراین پرسش اصلی این است که برای کاهش مصرف بنزین، آیا فقط باید رفتار رانندگان را تغییر داد یا صنعت خودرو نیز باید سهم جدیتری در این مسیر بر عهده بگیرد؟
مصرف سوخت خودرو فقط به راننده بستگی ندارد
نحوه رانندگی، سرویس منظم خودرو و تنظیم باد لاستیکها میتوانند در کاهش مصرف سوخت مؤثر باشند، اما میزان مصرف پایه خودرو پیش از رسیدن به دست راننده تعیین شده است. فناوری موتور، وزن خودرو و سیستم انتقال قدرت از عواملی هستند که نمیتوان با تغییر سبک رانندگی آنها را اصلاح کرد. بنابراین اگر خودرو از ابتدا با فناوری قدیمی و مصرف بالا تولید شده باشد، راننده نمیتواند تمام این اختلاف را جبران کند.
خودروی پرمصرف؛ تعهدی که سالها ادامه دارد
خودرویی که امروز وارد ناوگان میشود، ممکن است ۱۰ تا ۱۵ سال یا بیشتر در جادهها تردد کند. در نتیجه، مصرف سوخت بالاتر آن در طول سالهای استفاده بارها تکرار خواهد شد. وقتی همین اختلاف مصرف را در میلیونها خودرو و مسافتهای پیمودهشده محاسبه کنیم، با حجم قابل توجهی از مصرف اضافی بنزین روبهرو میشویم. به همین دلیل، کاهش مصرف سوخت باید از مرحله طراحی و تولید خودرو مورد توجه قرار گیرد.
نقش خودروساز در کاهش مصرف بنزین
اصلاح مصرف سوخت نباید فقط به رفتار راننده محدود شود. خودروساز نیز با انتخاب فناوری مناسب، کاهش مصرف و افزایش بهرهوری خودرو میتواند سهم مهمی در مدیریت مصرف انرژی داشته باشد. تولید خودروهای کممصرف علاوه بر کاهش هزینه استفاده برای مالک، در مقیاس کل ناوگان میتواند تقاضای بنزین و فشار بر منابع انرژی کشور را کاهش دهد.
قوانین وجود دارند؛ مسئله اجرای جدی آنهاست
حرکت به سمت خودروهای کممصرف سالهاست در سیاستهای رسمی کشور مورد توجه قرار گرفته و بر اجرای استانداردهای مصرف سوخت، جلوگیری از شمارهگذاری خودروهای غیراستاندارد و اصلاح سبد تولید و واردات تأکید شده است. بنابراین مشکل فقط نبود قانون یا راهکار نیست؛ بخش مهمی از چالش به اجرای دقیق و مستمر همین استانداردها بازمیگردد. اگر این الزامات بهدرستی اجرا شوند، خودروسازان نیز برای کاهش مصرف و ارتقای فناوری محصولات خود با فشار و انگیزه بیشتری مواجه خواهند شد.
خودروی کممصرف و نوسازی ناوگان؛ دو مسیر همزمان
هرچه یک خودرو برای پیمودن مسافت مشخص سوخت کمتری مصرف کند، در طول عمر خود به بنزین کمتری نیاز خواهد داشت و تکرار این صرفهجویی در میلیونها خودرو میتواند تأثیر قابل توجهی بر مصرف کشور داشته باشد. البته تولید خودروهای جدید کممصرف به تنهایی کافی نیست؛ زیرا خودروهای قدیمی و فرسوده همچنان سهمی از مصرف بالای سوخت دارند. بنابراین باید همزمان از ورود خودروهای پرمصرف جدید جلوگیری و روند خروج خودروهای فرسوده از ناوگان را تقویت کرد. در کنار آن، ایجاد مشوق برای تولید خودروهای کممصرف و در نظر گرفتن هزینه بیشتر برای محصولات پرمصرف میتواند خودروسازان را به سمت فناوریهای بهرهورتر سوق دهد.
حملونقل عمومی؛ بخش دیگری از راهحل
توسعه مترو، اتوبوس و سایر شیوههای حملونقل عمومی میتواند تعداد سفرهای انجامشده با خودروهای شخصی را کاهش دهد و مصرف سوخت به ازای هر مسافر را پایین بیاورد. با این حال، حتی با گسترش حملونقل عمومی نیز خودروهای شخصی همچنان بخش مهمی از جابهجاییها را بر عهده خواهند داشت. به همین دلیل، سیاست کاهش مصرف باید همزمان دو هدف را دنبال کند؛ کاهش وابستگی به خودرو در سفرهای غیرضروری و افزایش بهرهوری خودروهایی که همچنان در ناوگان کشور مورد استفاده قرار میگیرند.
آیا افزایش قیمت بنزین به تنهایی کافی است؟
قیمت سوخت میتواند بر رفتار مصرفکننده اثر بگذارد، اما افزایش هزینه بنزین به تنهایی نمیتواند مشکل مصرف بالای خودروهای موجود را برطرف کند.
اگر مصرفکننده ناچار باشد با خودرویی قدیمی و پرمصرف تردد کند، افزایش قیمت سوخت تنها هزینه بیشتری به او تحمیل میکند و الزاماً به اصلاح ساختار مصرف منجر نمیشود.
به همین دلیل، سیاست قیمتی باید در کنار ارتقای فناوری خودرو، توسعه حملونقل عمومی، نوسازی ناوگان و اجرای استانداردهای مصرف سوخت قرار گیرد.
اصلاح مصرف سوخت از کجا باید آغاز شود؟
بخش مهمی از مسئله مصرف بنزین پیش از آنکه خودرو به خیابان برسد، در کارخانه تعیین شده است. وزن خودرو، نوع موتور، فناوری قوای محرکه، سیستم انتقال قدرت و استانداردهای فنی همگی در میزان مصرف نهایی اثر دارند.
از این رو، اگر هدف کاهش پایدار مصرف سوخت است، نمیتوان تمام بار اصلاح را بر دوش راننده گذاشت. خودروساز باید محصولی تولید کند که برای پیمودن یک مسیر مشخص، انرژی کمتری نیاز داشته باشد.
در کنار آن، اجرای استانداردهای مصرف سوخت، توسعه خودروهای هیبریدی و برقی، خروج خودروهای فرسوده، تقویت حملونقل عمومی و استفاده از سیاستهای اقتصادی مناسب نیز باید همزمان دنبال شوند.
در نهایت، اصلاح مصرف سوخت زمانی نتیجه پایدار خواهد داشت که از یک توصیه ساده به یک سیاست چندلایه تبدیل شود. راننده باید الگوی مصرف مناسبی داشته باشد، اما خودرویی که در اختیار او قرار میگیرد نیز باید از ابتدا با فناوری و استانداردهای مناسب طراحی شده باشد.
به بیان ساده، اگر قرار است مردم برای کاهش مصرف بنزین کمتر هزینه کنند، فقط نباید از آنها خواست کمتر مصرف کنند؛ باید خودروهایی تولید شوند که برای انجام همان میزان جابهجایی، سوخت کمتری نیاز داشته باشند. این همان نقطهای است که سیاست صنعت خودرو میتواند مستقیماً به سیاست انرژی کشور کمک کند.
منبع: خبرگزاری مهر